|
|
De neo-liberale school
Karen Vintges
Onderwijs in Nederland, zo wordt vaak gezegd, lijdt aan uitholling en verwaarlozing en dat is de schuld van 'het nieuwe leren'. Zo wil onder meer de stichting BON - Beter Onderwijs Nederland - die zich vooral zorgen lijkt te maken over de uitholling van het onderwijs op het VWO en de aparte gymnasia. Maar dit stukje gaat over het VMBO-t, soms weer MAVO geheten, met onder meer zijn populatie van veel te laag uit de CITO toets gekomen, vaak onhandige, jongens. Na van dichtbij een aantal scholengemeenschappen te hebben meegemaakt kan ik wel stellen dat het nieuwe leren ook voor deze tak van het voortgezet onderwijs catastrofale gevolgen met zich mee brengt, waaronder een tweedeling langs etnische lijnen.
 Het sectorwerkstuk voor VMBO-t 4 moest gaan over armoede. Mijn zoon en zijn twee Marokkaans Nederlandse vrienden kozen 'armoede als gevolg van een natuurramp, maar dat bleek te moeilijk of, zoals zij schreven 'te wijd', en daarom kreeg het werkstuk de vraag 'wat is armoede?' tot onderwerp. Deze vooral in muziek en sport geinteresseerde 15-jarige jongens stortten zich op het knippen en plakken van met Wikipedia verzamelde stukjes tekst, die zij aan elkaar schreven. Het onderwerp bleek opnieuw veel te moeilijk en breed (zijn ontwikkelingslanden gevolgen of oorzaken van armoede?; kun je ook je arm voelen zonder het te zijn?). De school meende dat voor deze jongens het sectorwerkstuk de kroon op hun zelfstandig leren moest zijn en bood nauwelijks of geen begeleiding.
Toen moest het sectorwerkstuk ook nog gepresenteerd op een openbare bijeenkomst met ouders, leerlingen en leraren. Desgevraagd deed de school ook niets aan de voorbereiding daarvan, de leerlingen van 4 MAVO werden geacht ook dat zelfstandig te kunnen. Op mijn verzuchting dat zelfs universitaire studenten begeleiding nodig hebben bij het voorbereiden van presentaties werd mij voorgehouden dat leerlingen van het type onderwijs dat deze school bood zich toch allang deze vaardigheden hadden moeten aanleren. Op de bewuste avond kwamen de jongens als eersten aan de beurt. Met hun powerpoint presentatie en gelukkig nog een pakkend filmpje van youtube over Haiti waar mensen modderkoekjes aten, zou het best goed komen dachten ze. De presentatie eindigde in totale verwarring waarbij ze elkaar het werkstuk over en weer doorgaven. De leraar die met een opschrijfboekje ernaast had gezeten sprak na afloop zijn grote teleurstelling uit.
Neo-liberale school
Een interessante invalshoek om deze situatie te analyseren biedt het begrip 'entrepreneurial self' zoals enkele decennia geleden geconcipieerd door de filosoof Michel Foucault. Dit concept staat voor de idee dat de economie oprukt in politiek en maatschappij, niet alleen als externe factor die van buiten af aanstuurt, maar vooral qua persoonsmodel. Onder de huidige neo-liberale condities worden wij steeds meer aangestuurd in termen en praktijken die geinspireerd zijn door economisch nuts-denken. Wij worden geacht kosten en baten analyses te kunnen maken, onze eigen time managers te zijn, onze persoonlijke planning te kunnen maken en verwezenlijken. Niet alleen moeten we een individu zijn, we moeten ook een autonoom individu zijn dat aan continu zelf-management doet. Dat jongens achterblijven in het onderwijs in Nederland wordt vaak geweten aan de feminisering van de school (vrouwelijke waarden zouden de boventoon voeren). Maar juister lijkt mij om dit te wijten aan de neo-liberalisering van het onderwijs en het persoonsmodel van het entrepreneurial zelf, dat als hedendaagse variant van disciplinering steeds verder oprukt in het Nederlandse onderwijs. Dat de voor zelf-sturing vereiste capaciteiten zich zoals bekend bij jongens later uit-ontwikkelen dan bij meisjes wordt door veel ouders gecompenseerd met het thuis begeleiden van huiswerk en opdrachten. Als hen daarvoor de nodige achtergrond ontbreekt verkleint dit de kans van hun kinderen op doorstroming in het onderwijs aanzienlijk. Na mijn herhaalde ingrepen in het Nederlands en in het grote knippen en plakken van het sectorwerkstuk, kreeg ik steeds beleefde bedankbriefjes van de vrienden van mijn zoon, duidelijk geschreven in opdracht van hun ouders. Dat het nieuwe leren, oftewel het totale gebrek aan begeleiding, vooral ook voor deze groep leerlingen desastreuze gevolgen heeft is iets dat nog maar nauwelijks wordt gethematiseerd - bijvoorbeeld op de website van de BON ontbreekt dit thema volledig. De twee vrienden van mijn zoon wisten nog niet wat ze gingen doen bij hun diploma-uitreiking.
| |
| Presley Bergen |
2012-01-18 01:49:34 25295 |
|---|
Beste mevr. Vintges,
Goed dat u ontdekt heeft wat HNL op het vmbo doet. Maar u zit er naast als het gaat om welk schooltype BON zich zorgen maakt. We hebben de laatste 6 jaar nooit iets gezegd of gepubliceerd over het vwo (gymnasium is ook vwo) Als u goed de landelijke media heeft gevolgd, moet u hebben kunnen lezen dat al onze publicaties m.b.t. het schooltype zijn gegaan over het basisonderwijs, het vmbo, het mbo en het hbo. Jammer dat u niet goed bent geïnformeerd.
Jammer dat u de weg niet kunt vinden op onze site als het gaat over dit thema. Ik heb het opgezocht; er zijn meer dan 300 pagina's daarover op onze site te vinden. Misschien moeten wij iets aan de structuur van onze site doen. Maar wat u wilt vinden, staat er zeer uitgebreid op. We zijn trouwens een vereniging, geen stichting.
Groet
Presley Bergen, bestuurslid BON |
| |
|
